Książę Bolesław II, syn Siemowita I, a wnuk Konrada Mazowieckiego, nie należy do grupy znanych książąt z okresu rozbicia dzielnicowego – choć Jan Długosz wystawił mu bardzo dobrą opinię: „…surowy, ale rozsądny i sprawiedliwy książę, gorliwy tępiciel i wróg złodziei, rabusiów i złoczyńców”. Celem książki jest zatem przybliżenie postaci jednego z zapomnianych mazowieckich książąt ze zwróceniem uwagi na ponaddzielnicową rolę odgrywaną przez Bolesława II w czasie nasilania się tendencji zjednoczeniowych.
Bolesław II – dla zapobieżenia najazdom litewskim – jako pierwszy z książąt piastowskich zawarł sojusz z Litwinami, przypieczętowany małżeństwem z Litwinką Gaudemundą Zofią. Po jej śmierci ożenił się z czeską księżniczką Kunegundą i został sojusznikiem jej brata – króla Czech Wacława II, szybko jednak wrócił do wspierania swego długoletniego sojusznika – Władysława Łokietka. Po długim okresie walk z bratem Konradem II, księciem czerskim ostatecznie pogodził się z nim, a po jego śmierci zjednoczył całe Mazowsze pod swoją władzą.
Bolesław II zauważany bywa przez liczne roczniki jako ten z Piastów, który walczył o Kraków po śmierci Leszka Czarnego. Polityka Bolesława II opartego na przymierzu w Władysławem Łokietkiem wywarła niewątpliwie poważny wpływ na ówczesne przemiany polityczne, przyczyniając się do zwyciężenia idei budowy monarchii piastowskiej pod rządami Władysława Łokietka. Ta linia polityczna mazowieckiego księcia wynikała zapewne z dążeń księcia płockiego do utrzymania niezależności Mazowsza i oceny Władysława Łokietka jako księcia, który tej niezależności nie zagrozi. Bez względu na motywację działań Bolesława II, źródła wyraźnie wskazują, że choć sam Bolesław wycofał się z walki o Kraków, wspierał Piastów, którzy wykazywali zainteresowanie zjednoczeniem. Nawiązując do tytułu książki można powiedzieć, że był aktywnie obecny „na szlakach ku jedności”.
Spis treści:
Wstęp
Rozdział I
Bolesława II dzieciństwo i czasy młodzieńcze
- Dom rodzinny
- W cieniu narastającego konfliktu ojca i stryja. Sytuacja polityczna Mazowsza
i ziem sąsiednich w latach pięćdziesiątych XIII w.
- Dramatyczne wydarzenia roku 1262 i ich konsekwencje
- Regencja Perejasławy. Początki rządów Konrada II i Bolesława II
Rozdział II
W walce z bratem Konradem II
- Początek samodzielnych rządów Bolesława II i jego litewskie małżeństwo
- Znak Orła i „Najmożniejsza Patronka” — co mówią pieczęcie Konrada II
i Bolesława II?
- …diabeł włożył nienawiść w dwóch Siemowitowiców… Lata osiemdziesiąte
XIII w. — czas bratobójczych walk na Mazowszu
Rozdział III
Rywalizacja o tron krakowski — w drodze ku zgodzie między książętami
mazowieckimi
- Po śmierci Leszka Czarnego. Mazowieccy pretendenci do tronu krakowskiego
i ich małopolscy stronnicy
- Przełom — ku zgodzie na Mazowszu
- Plany króla czeskiego Wacława II
- Cena za Kraków? Małżeństwo z Kunegundą czeską. Zgodna współpraca braci
- Relacje Bolesława II i Władysława Łokietka w latach 1292–1294
Rozdział IV
Działalność polityczna Bolesława II księcia całego Mazowsza w latach
1294–1313
- Lata 1294–1302. Czas pogarszających się relacji Bolesława II ze szwagrem
królem Czech Wacławem II
- Współpracownik i sojusznik Władysława Łokietka
- Podziały Mazowsza na początku XIV w. Potomstwo Bolesława II
- umiera … bardzo surowy, ale rozsądny i sprawiedliwy książę — śmierć
Bolesława II
Rozdział V
Otoczenia Bolesława II. Współpracownicy i urzędnicy księcia
- Wojewoda
- Kasztelan
- Rządca
- Podkomorzy
- Sędzia
- Skarbnik
- Cześnik i podczaszy
- Stolnik i podstoli
- Łowczy
- Chorąży
- Pedagog
- Inne osoby towarzyszące księciu
- Kancelaria czerska i płocka
- Biskupi płoccy
- Świeccy odbiorcy dokumentów książęcych
Rozdział VI
Gospodarskie porządki — Mazowsze pod panowaniem Bolesława II
- Tytulatura i podziały terytorialne
- W trosce o swoje ziemie — nadania i lokacje
Zakończenie
Aneksy
Bibliografia
Wykaz skrótów
Indeks osób
Indeks nazw geograficznych i etnicznych oraz pojęć
Summary
Spis ilustracji, map i tablic genealogicznych
Podmiot odpowiedzialny za bezpieczeństwo produktu: Wydawnictwo Avalon, ul. Żmujdzka 6 B, 31-426 Kraków (PL), adres e-mail: redakcja@wydawnictwoavalon.pl