Juliusz Słowacki miał niewątpliwie duży talent poetycki, naznaczony czymś, co uznano niegdyś za jego skazę, czyli inspirowania się cudzymi myślami, dziełami, poetyką i estetyką. Mimo że ciągłość kultury, literatury, sztuki, powoduje nieustanne nawiązywanie do przeszłych dokonań w tych dziedzinach przez kolejnych artystów, wpisywanie się zwłaszcza w niektóre systemy myślowe (takie jak mit, mistycyzm, mesjanizm) u Słowackiego jest szczególnie silnie zauważalne. Zwrócić należy przy tym uwagę na swobodne poruszanie się tego poety po obszarach szeroko rozumianej kultury: literatury, sztuki, religii, folkloru i czerpania z nich pewnych elementów, z których tworzył on własną całość.
Charakterystyczne dla Słowackiego są także poszukiwania w dziedzinie estetyki oraz poetyki dzieła. W niniejszej książce omówione zostają zwłaszcza zabiegi poetyckie (takie jak symbolika, topika, metaforyka),
a także sposób kształtowania postaci bohaterów jego dzieł, oglądany również w szerszym kontekście literatury romantycznej. Kolejnym przedmiotem rozważań jest estetyka poety rozpięta między dwiema kategoriami, piękna i brzydoty, a przejawiająca się w różnych tematach i aspektach dzieł Słowackiego, charakteryzujących się często swoistą opozycyjnością, nie tylko estetyczną, ale też ideową i tematyczną. Pod uwagę wzięty został także wpływ idei na kształt artystyczny jego dzieła, bądź przeciwnie, dominowanie motywacji estetycznej nad sposobem ujęcia problematyki utworu.
Podmiotowość w przypadku Juliusza Słowackiego odgrywa bardzo ważną rolę. Nawet przy rozważaniach na temat świata zewnętrznego, zasad nim rządzących, w obrazach rzeczywistości ziemskiej i nadziemskiej,
umieszcza poeta samego siebie – czy to w sposób pośredni czy bezpośredni.
Ja – nie tylko autorskie, podmiotu twórczego – ujawnia się w większości dzieł tego poety, zarówno w liryce osobistej, jak w wykreowanej w dużym stopniu autobiografii poetyckiej; w przypadku utworów z późnego okresu twórczości wydaje się wyjątkowe nawet na tle romantycznej praktyki.
U Słowackiego istnieje jednak też inna tendencja, obecna w przywołaniach Polski, tak współczesnej mu jak dawnej, na różne, krytyczne bądź apologetyczne sposoby. To do niej zwróci się poeta, błagając nie tylko we
własnym imieniu, o pamięć o tych, którzy przeminęli, a uczynili z niej i pacierz, co płacze, i piorun, co błyska.
Książka ukazuje się w serii Romantyzm i nie tylko … realizowanej wspólnie z Instytutem Literatury.
ISBN 978-83-7730-603-1, format B5, oprawa twarda, s. 720, wyd. I, Kraków 2022
Podmiot odpowiedzialny za bezpieczeństwo produktu: Wydawnictwo Avalon, ul. Żmujdzka 6 B, 31-426 Kraków (PL), adres e-mail: redakcja@wydawnictwoavalon.pl