Tożsamość Pomorza Zachodniego nierozerwalnie związana jest z epopeją generacji polskich żołnierzy, którzy wiosną 1945 roku walczyli na tym obszarze. Działania militarne, które przed laty poprzedzały wcielenie części niemieckiej prowincji Pommern do Polski, znane są w historiografii jako operacja pomorska, w której uczestniczyły siły 1. i 2. Frontu Białoruskiego (FB). W skład tego pierwszego związku strategicznego wchodziła 1. Armia Wojska Polskiego (1. AWP) licząca około 75 tys. żołnierzy. W okresie od 1 marca do 4 kwietnia 1945 roku związki taktyczne i oddziały armii uczestniczyły w opanowaniu tego regionu, płacąc za to życiem 8.668 żołnierzy z ogólnej liczby 20 tys. poległych 1. Armii Wojska Polskiego1 . Po raz pierwszy 1. Armia WP wystąpiła wówczas całością sił, realizując zadania, stawiane przez dowódcę 1. FB marsz. Gieorgija Żukowa. Polacy w lutym 1945 roku uczestniczyli w boju o przełamanie Wału Pomorskiego, zabezpieczali prawe skrzydło 1. Frontu Białoruskiego, zdobywali Kołobrzeg, walczyli też w innych miejscach regionu, który po wojnie określono mianem Pomorza Zachodniego. Chrzest bojowy wojska, z którego wywodził się ten związek operacyjny, nastąpił w październiku 1943 roku w bitwie pod Lenino w rejonie tzw. bramy smoleńskiej, choć do walki poszła tam tylko jedna dywizja piechoty wzmocniona pułkiem czołgów. W miarę posuwania się Armii Czerwonej na zachód do wojsk gen. bryg. Zygmunta Berlinga wcielano coraz więcej polskich rekrutów, tak więc potencjał tworzonego nad Oką wojska rósł2 . Kolejne boje rozegrały się w latem 1944 roku na przyczółku pod Dęblinem i Puławami, gdzie walczyła 1. i 2. Dywizja Piechoty, kilka tygodni później pod Studziankami, tam chrzest bojowy przeszła 1. Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte. W wymiarze publicystycznym poświęcenie młodych, przeważnie dwudziestoletnich żołnierzy Wojska Polskiego, którzy urzeczywistnili ambicje piastowskich władców o oparcie swojego władztwa o Bałtyk, stanowiło szeroko opisywany w dobie PRL epizod II wojny światowej…
(Ze Wstępu)
Jakub Ciechanowski – urodzony w 1982 r., absolwent US. W 2012 r. obronił pracę doktorską pt. Dywizje wojsk lądowych na Pomorzu Zachodnim w latach 1945-1968. Współautor książki Kurs bojowy Stettin. Bombardowanie Szczecina i Polic na tle wojny powietrznej w Europie 1940-1945 oraz artykułów z zakresu historii wojskowości.
Spis treści:
Wstęp /5
Prolog /11
ROZDZIAŁ I. PRZEŁAMUJĄC POMMERNSTELLUNG
1.1 Sytuacja militarna na Pomorzu Zachodnim w lutym 1945 roku /30
1.2 Walki 1. Armii Wojska Polskiego na Wale Pomorskim /41
1.3 Przebieg początkowej fazy operacji pomorskiej /64
1.4 Udział 1. Armii Wojska Polskiego w początkowej fazie operacji pomorskiej /73
1.5 Polscy żołnierze nad Zalewem Kamieńskim i Szczecińskim /87
ROZDZIAŁ II. KOŁOBRZESKA OTCHŁAŃ
2.1 Uzdrowisko zamienione w twierdzę /92
2.2 Od euforii zwycięstwa do gorzkiej rzeczywistości /98
2.3 Kulminacja walk o miasto /109
2.4 Przyszliśmy morze po ciężkim, krwawym trudzie /122
ROZDZIAŁ III. NA INNYCH ODCINKACH WALKI
3.1 Przegrupowanie 2. Armii Wojska Polskiego na Pomorze Zachodnie /132
3.2 Wsparcie polskiej artylerii na rzecz wojsk sowieckich /138
3.3 W obronie nad Bałtykiem /145
3.4 Udział 4. Mieszanej Dywizji Lotniczej w operacji pomorskiej /149
EPILOG
NA BERLIN Przegrupowanie 1. Armii WP do operacji berlińskiej /158
Wejście 1. Armii WP do działań w operacji berlińskiej. Ostatnie walki na Pomorzu Zachodnim /167
Post scriptum /176
PRZYPISY
Przypisy do Wstępu /190
Przypisy do Prologu /191
Przypisy do Rozdziału I /196
Przypisy do Rozdziału II /206
Przypisy do Rozdziału III /210
Przypisy do Epilogu /212
Przypisy do Post Scriptum /214
Bibliografia /216
Spis tabel /222
Spis szkiców /222
Format: 16,5 cm x 24,0 cm
Podmiot odpowiedzialny za bezpieczeństwo produktu: Stara Szuflada Monika Zaworska, ul. Dworcowa 7, 63-210 Chrzan (PL), adres e-mail: sklep@stara-szuflada.pl