Od czasów II wojny światowej region opisany w książce dr Mileny Danielewskiej-Teska, był swego rodzaju „peryferią badawczą”, nieco na uboczu od głównych obszarów dociekań naukowych. Na kartach prezentowanej tu publikacji jawi się on jednak jako niezwykle dynamiczny obszar, istotny dla zrozumienia przekształceń cywilizacyjnych wśród społeczności zamieszkujących północ współczesnej Polski, starannie badany przez grono prehistoryków skupionych wokół regionalnych placówek muzealnych. Kolorytu dodaje właśnie ta opowieść o ludziach, którzy pieczołowicie zbierali i zachowywali ślady przeszłości tych ziem.
Myślę, że książka ta stanie się wartościową pozycją w biblioteczce nie tylko profesjonalnych archeologów zajmujących się schyłkiem starej ery w świecie środkowoeuropejskiego Barbaricum, ale także rzeszy regionalistów, owych zapalonych miłośników przeszłości i dnia dzisiejszego ziem położonych w dolnym biegu Królowej Polskich Rzek.
Prof. dr hab. Andrzej Michałowski
Poprzez tę monografię Autorka wprowadza do obiegu naukowego liczne, nieznane do tej pory zabytki. Jest to szczególnie cenne jeśli się weźmie pod uwagę ogromny deficyt publikacji dotyczących omawianej kultury i terytorium. Bardzo dobrze opracowane tablice, mające charakter kompilacyjny, świetnie korespondują z tekstem i ułatwiają jego percepcję. Bardzo dobrze przygotowane zostały także liczne tabele i wykresy. Książka wypełnia zatem w znacznej mierze ogromną lukę badawczą gdy chodzi o znajomość okresu przedrzymskiego na Pomorzu i w Europie Środkowej w ogóle. Publikacja ta wyznacza niejako standardy publikowania źródeł archeologicznych z obszaru dzisiejszej północnej Polski. Niewątpliwie będzie też odnośnikiem dla innych prac, nie tylko materiałowych, ale także syntetycznych, dotyczących okresu przedrzymskiego, kultury oksywskiej i schyłku starożytności na Pomorzu.
Prof. dr hab. Artur Błażejewski
Milena Danielewska-Teska – ur. 15 maja 1984r. w Iławie. Doktor nauk humanistycznych, archeolog. Adiunkt na Wydziale Archeologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Stypendystka Uniwersytetu Chrystiana Albrechta w Kilonii. Członkini Stowarzyszenia Naukowego Archeologów Polskich (Oddział Wielkopolski), Towarzystwa Naukowego „Pruthenia” (Olsztyn) oraz Polskiego Towarzystwa Historycznego (Oddział w Inowrocławiu). Uczestniczka projektów badawczych finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki i Narodowy Instytut Dziedzictwa. Autorka ponad 70 publikacji naukowych, polskich i zagranicznych. Jej zainteresowania zawodowe oscylują niezmiennie wokół problemów młodszego okresu przedrzymskiego w strefie Europy Środkowo-Wschodniej, ze szczególnym uwzględnieniem Niżu Polskiego, a także archeologii archiwalnej oraz archeometrii. Prywatnie wielka miłośniczka kotów – szczęśliwa posiadaczka Figi i Leona.
Spis treści
Wprowadzenie . 11
I. Dzieje badań nad osadnictwem społeczności kultury oksywskiej na obszarze prawobrzeżnego Dolnego Powiśla
I.1. Prace badawcze prowadzone do 1945 roku . 17
I.2. Prace badawcze prowadzone po 1945 roku . 53
I.3. Biogramy badaczy . 91
II. Źródła do poznania kultury oksywskiej z obszaru prawobrzeżnego Dolnego Powiśla – Katalog
II.1. Cmentarzyska . 107
II.2. Materiały sepulkralne przemieszane w ramach stanowisk . 207
II.3. Materiały sepulkralne o niepewnej identyfikacji chronologicznej i/lub kulturowej . 208
II.4. Osady . 218
II.5. Stanowiska osadowe o niepewnej identyfikacji chronologicznej i/lub kulturowej . 250
II.6. Pomosty . 251
II.7. Znaleziska luźne i/lub pozbawione bliższych informacji o kontekście występowania . 252
II.8. Stanowiska znane z wojewódzkiej ewidencji stanowisk archeologicznych . 253
III. Analiza chronologiczno-typologiczna źródeł archeologicznych z prawobrzeżnego Dolnego Powiśla
III.1. Ozdoby i/lub części stroju . 255
III.1.1. Zapinki . 255
III.1.2. Klamry do pasa . 296
III.1.3. Koliste zapięcia pasa . 309
III.1.4. Kółka z brązu i żelaza . 310
III.1.5. Sprzączki do pasa . 311
III.1.6. Bransolety . 313
III.1.7. Ozdoby obręczowe . 315
III.1.8. Zawieszki . 317
III.1.9. Szpile . 318
III.1.10. Paciorki szklane . 318
III.1.11. Paciorki bursztynowe . 320
III.2. Narzędzia i przybory toaletowe . 321
III.2.1. Nożyki sierpikowate . 321
III.2.2. Nożyk . 325
III.2.3. Noże proste . 325
III.2.4. Koser . 327
III.2.5. Nożyce . 329
III.2.6. Brzytwy . 329
III.2.7. Igły . 330
III.2.8. Szydła . 331
III.2.9. Szczypce . 331
III.2.10. Przęśliki . 333
III.2.11. Krzesiwo igłowe . 335
III.2.12. Żelazna ciosła . 336
III.2.13. Narzędzia kamienne . 337
III.2.14. Ciężarki tkackie . 337
III.2.15. Pozostałe . 338
III.3. Uzbrojenie . 339
III.3.1. Miecze, ich pochwy i okucia . 339
III.3.2. Umba . 345
III.3.3. Imacze . 347
III.3.4. Okucia brzegów tarcz . 348
III.3.5 Nity . 348
III.3.6. Metalowe groty broni drzewcowej . 349
III.3.7. Kościane groty broni drzewcowej . 353
III.3.8. Toki . 354
III.3.9. Ostroga . 355
III.4. Naczynie metalowe . 355
III.5. Okucie rogu do picia . 356
III.6. Naczynia ceramiczne . 356
III.6.1. Typologia A. Strobin . 389
III.6.2. Typologia R. Wołągiewicza . 401
III.6.3. Naczynia sitowate . 402
III.6.4. Talerze . 403
III.6.5. Pokrywa naczynia . 404
III.7. Łyżka gliniana . 404
III.8. Wilk ogniowy . 405
Zakończenie . 407
Aneks 1. Ryciny . 421
Aneks 2. Wykresy . 457
Aneks 3. Tablice . 471
Bibliografia . 541
Summary . 589
ISBN 978-83-7730-681-9, format B5, oprawa miękka ze skrzydełkami, s. 600, wyd. I, Kraków 2024
Podmiot odpowiedzialny za bezpieczeństwo produktu: Wydawnictwo Avalon, ul. Żmujdzka 6 B, 31-426 Kraków (PL), adres e-mail: redakcja@wydawnictwoavalon.pl